Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Dr Xasan Shiikh Maxamuud ayaa tilmaamay in iskaashiga caalamka uu ku tiirsan yahay ixtiraamka sharciyadda iyo mabaadi’da madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalalka. “Iskaashiga Afrika iyo Talyaaniga ma noqon karo mid shaqeeya haddii dal Afrikaan ah uu ku xadgudbo xuduudaha dal kale, waxaana tusaale u ah isku dayga fashilmay ee faro-gelinta Itoobiya ku sameysay Madaxbannaanida dalkeenna, isagoo Madaxweynaha oo khudbad ka jeediyay Madasha Talyaaniga iyo Afrika ayaa xusay mustaqbalka wanaagsan ee Soomaaliya, fursadaha maalgashi iyo khayraadka dihan ee ceegaaga dalkeenna oo wax tar u leh gobolka iyo guud ahaan caalamka.
Madaxweynaha ayaa tilmaamay caqabadaha hortaagnaa dowladnimada Soomaaliya iyo dhabar adaygga ay ku wajahayaan dadka Soomaaliyeed, isagoo sheegay in xoreynta deegaannada ku jira gacanta Argagixisada ay barbar socdaan qorsheyaal lagu adkeynayo dowladnimada, laguna xoojinayo iskaashiga iyo doorka Soomaaliya ee Gobolka, kuwaasi oo ay ka mid yihiin; ku biirista Dallada Bulshada Bariga Afrika, qaadista cunaqabateynta hubka iyo dhammeystirka deyn cafinta. “Soomaaliya waxay ku faani kartaa khayraadka Alle ku mannaystay ee dhinacyada Beeraha, Xoolaha, Kalluumeysiga, Tamarta, iyo meeha ay ku taal oo istaraatiijiga ah, kuwaasi oo ay wehelinyaan in ay yihiin dad fir fircoon, dhallinyaro u badan, kuna tilmaaman hammi iyo hal-abuur. Ku biirista Bulshada Bariga Afrika waxa ay si weyn u dhiirri-gelisay aragtidayada ganacsi”.
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa gaaray magaalada Rome ee dalka Talyaaniga, halkaas oo ay kaga qeyb-gelayo Madasha Talyaaniga iyo Afrika, oo ah shir muhiim ah oo ay isugu imaanayaan madax ka kala socota Afrika iyo Yurub.
Wasiirka gaashaandhigga XFS, Cabdulqaadir Maxamed Nuur oo ka mid ah wefdiga Madaxweynaha ayaa magaalada Rome ee xarunta dalka Talyaaniga waxa uu kulan kula qaatay dhiggiisa dalkaasi, Guido Crosetto, iyagoo Labada mas’uul ay ka wada hadleen sidii loo xoogin lahaa wada shaqeynta labada Wasaaradood ee arrimaha Difaaca, waxayna Dowladda Talyaanigu ka mid tahay saaxiibbada naga taageera difaaca iyo amniga Soomaaliya.
Dhinaca kale Xildhibaan Ilhaan Cumar oo ka tirsan golaha Congress-ka Mareykanka ayaa si adag uga hadashay damaca gurracay Itoobiya ee Badda Cas, iyada oo sheegtay in xilligaan Biyaha Soomaaliya aan la iska qaadan Karin, iyada oo ka hadashay munaasabad ka dhacday magaalada Minneapolis ee dalka Mareykanka ayay sheegatay in aysan suuragal ahayen in badda Soomaaliya ay dad kale qaataan. “ Intaa aan anniga Congress-ka joogo Badda Soomaaliya dad kale ma qaadanayaan”, ayay tiri Ilhaan Cumar
Ilhaan Cumar oo ka hadlaysay masuuliyaddeeda ayaa sheegtay in dowladda Mareykanka uusan taageereeniin in uu dal kale dhaco Soomaaliya, “Waddanka Mareykanka kuma taageerayo dad kale in ay annaga na dhacaan, marka taas ka seexda.” Xildhibaan Ilhaan oo hadalkeeda sii wadata ayaa sheegtay in Soomaaliya ay u maqan tahay iyada oo Wakiil u ah, “Gabadhii aad Congress-ka u dirsateen way idinka war heysaa, sida idinka u dareemaysiin sidaasi oo kale ayey u dareemaysaa.”
Xildhibaan Ilhaan Cumar ayaa Madaxdweyne Xasan Sheekh Maxamuud ku bogaadisay go’anka addag ee dowladda iyo sida shacabka Soomaaliyeed ugu baraarujiyeen in ay sid wadajir ah ugu kacaan difaac qarannimada Soomaaliyeed, waxaayna Madaxweyne Xasan Sheekh ku leedahay “waan kuugu faraxsannahay, shaqada fiican ee aad qabatay, in dadka Soomaaliyeed aad dareensiisay si kasta aan annaga u dhibannahay Soomaali haddii aan nahay, waxa aan nahay dad karti leh dad waddankooda aqoonsan, dad waligood dalkooda khatar laga galin Karin.” Ugu dambeen Ilhaan Cumar ayaa shacabka Soomaaliyeed ku ammaantay sidii ay uga falceliyeen damaca gurraca ee dowladda Itoobiya, iyadoo ugu baaqaday in ay u midoobaan oo ay garab istagaan dowladooda.
Caqabado Iyo Sumcad Xumo ay Ethiopia Siyaasadeeda Dibeda wajaheyso kadib Heshiis beenaadkii ay wada gaareen Itoobiya iyo maamulka Somaliland, sida uu sheegayo Ciise Xasan oo ka faallooda arrimaha siyaasadda, islamrkaana ah falanqeeye arrimaha amniga, kaasi oo degan magaalada Helsinki ee wadanka Finland, waxa uuna intaasi raaciyay Macluumaad la helayo ayaa muujinaaya in Dil-dilaac uu ku yimid fulinta Heshiiskii 1-dii Bishaan wada gaareen Ethiopia iyo Maamulka Gooni goosadka Somaliland, Heshiis beenaadkaan ayaa xeerinaaya in laga kireeyay Dhul/Xeeb dhan 20-Meyl Ethiopia oo xarun Ciidamo Badeed ka dooneysa iney ka dhisato Xeebta Lughaya.
“Xogo loo qaateen ah ayaa xaqiijinaaya in Dowlada France oo tan 2019-kii ka aheyd Mashruucaan tababar u fidineysa Ciidamada Badda Ethiopia ayaa uga digtay Ethiopia inay joojin doonaan Tababarka heshiiskana ka bixi doonaan haddii aysan ka laaban Heshiiska, Maamulka Abiy ayaa la sheegay inuu weydistay Dalalka Russia iyo UAE iney u tababaraan Ciidamadaan haddii ay France joojiso Tababarida Ciidamada Badda Ethiopia”, sidaasina waxaa Wakaalada SONNA u sheegay Falanqeeye Ciise Xasan, iyadoo lagu soo waramayo In dowladda Soomaaliya ay dacwad ka gudbisay Itoobiya, una gudbisay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay.
Haldoorka Somaliland oo Diiday Heshiiska: “Todobaadyadii u dambeeyay waxaa aad u soo kordhaayay cadaadiska iyo culeys saarka Waxgaradka, Ganacsatada iyo Culumaa’udiinka, kuwaasoo farta ku goday in Heshiiskaan uu dhabar jab ku yahay dhaqdhaqaaqa Ganacsi ee Dhoofinta iyo soo dejinta Dekadaha Berbera & D’jibouti, ayna xirmi doonaan haddii uu sii socdo qorshaha fulinta Heshiiska, waxeyna Mr.Biixi ku cadaadiyeen in marka hore ay Ethiopia aqoonsato Maamulkooda”, ayuu sii raaciyay Falanqeeye Ciise Xasan.
“Hase yeeshee Mr.Abiy oo fahamsan dhibaatada iyo culeyska ay leedahay inay qaadato go’aan noocaan oo kale ah ayaa ka meermeeraya inuu ku dhiirado aqoonsiga, haddii ay dhacdana waxaa soo af jarmaaya xiriirka Somalia iyo Ethiopia, ku darsoo Saraakiisha Ciidamada Ethiopia ayaa shaki ka muujiyay hirgelinta heshiiskaan, sababo la xiriira inay dib u soo noolaanayaan Jabhaddii xornimo doonka Somali galbeed”, ayuu yiri. Waxaan maqli jiray wax gad gadi ha kula gadoontee, waa waxa heysta dagaal Ooge Abiy Axmed.
By. C/lahi Ruush
