Ciidan Xoogga Dalka Soomaaliyeed, xoogagga dib u xoreynta, Wadamada Safka hore iyo saaxiibada Caalamka ayaa waxa ay si toos ah u gudagaleen dhameystirka dagaalka Wejigiisa 1-aad, kaasi oo la doonayo in dib loo soo celiyo gacan ku hayenta Magaalooyinka Ceelbuur iyo Galhareeri iyo deegaannada ku xeeran, taasoo ay muddo 15 sano ay kooxda khawaarijtu ku hayeen duleys, islamarkaana ka reebay Magaalooyinka Gobolka intooda kale ee adeegyada aasaasiga u ah horumarka Bulsho, sida Waxbarashada, Caafimaadka iyo wixii la mid ah.
Dowladda Soomaaliya waxay beryahaanba waday digniino loo soo jeedinaayo Shacabka ku dhaqan Degmooyinka Ceelbuur iyo Galhareeri iyo Deegaannada ku xeeran, waxaana waraaqo digniineed hawada uga daadisay Diyaarado, haddana waxaa sii xoojinaaya digniintaasi Afhayeenka Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya Generaal, Cabdullaahi Cali Caanood waxa uuna dadka ku harsan deegaannada ay ku dhuumaalaysanayaan khawaarijta u diray digniinno culus, wuxuuna faray in ay isaga fogaadaan shacabka goobahaasi, si dagaal culus loogu qaado khawaarijta.
Generaal Caanood ayaa sheegay in ay lagama maarmaan noqotay in mar kale dadka lagu baraarujiyo howlgallada halkaasi ka dhacaya, iyadoo ay dowladdu ka fekerayso bed qabka shacabkeeda goobahaas ku nool, deegaannadaas oo cir iyo dhulba laga weerarayo., wuxuuna si gaar ah ugu digay dadka ku nool deegaannada laga xukumo Galhareeri iyo Ceel-buur, goobahaasi oo ay ka mid yihiin inta u dhexeysa Xiin-dheere, Garab la’ , Ceel qooxle, Wabxo, Ceel Xarar dheere, daba galo iyo Jacar, wuxuuna ku celiyay in ujeedkoodu yahay in waxyeellada laga badbaadiyo dadka iyo Xoolahoodaba, waxaa kaloo uu sheegay Afhayeenku in goobihii horay loo duqeeayay ay ka ag dhow yihiin dad iyo xoolo, dagaalka iyo duqeyntuna ay sii socon doonaan illaa khawaarijta laga nadiifiyo dalka oo dhan, wuxuuna shacabku ka codsaday mar kale in aysan fududeysan digniinta loo dirayo si loo beegsado cadowga oo keliya.
Ciidamada dowladda Soomaaliya oo kaashanaya kuwa degaanka ayaa u jiheystay xoreynta degmooyinka Ceelbuur, Wabxo iyo Galhareeri ee Gobolka Galgadud, halkaas oo in ka badan 10-kii sano ee la soo dhaafay ay gacanta ku hayaan Ururka Argagixisada ah ee Al-Shabaab, waxaana la soo warinayaa in Ciidamada oo wata Gaadiidka dagaalka iyo hubka noocyadiisa kala duwan ayaa ka kala baxay Magaalooyinka Dhuusamareeb oo katirsan Gobolka Galgaduud iyo degmada Maxaas oo katirsan Gobolka Hiiraan.
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya mudane Dr: Xasan Sheekh Maxamuud oo ku sugan Magaalada Dhuusamareeb ayaa sheegay in Ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka ee Macawiisleyda ay howlgallada bilaabeen, isla markaana laga xoreyn doono Al-Shabaab deegaannada ay ka joogaan Maamul-goboleedka Galmudug, isagoo sheegay in howlgalka wejigii koowaad lagula wareegay degaanno dhowr ah, isla markaana uu rajeeynayo in Wejiga 2-aad lagu soo dhameeyo, islamarkaana lagula wareego degaannada iyo degmooyinka ay weli kaga harsan yihiin Gobolada kale ee dalka.
Diyaarado Dagaal ayaa Duqaynaya Duleedka deegaanka Wabxo oo u dhow Degmada Ceelbuur oo ay Kooxda Khawaarijta ah ee Al-Shabaab muddo maamuleysay, waxaana la soo warinayaa in ay halkaasi ka baxeen Khwaarijtu, iyagoo ku kala baxay Waddooyinka Dari iyo Ceel-buur, Xaaladda ayaana la sheegay in ay tahay mid aad ugu xun Kooxda, waxaase ka sii daray waxa ku soo socda maalmaha nagu soo fooda leh.
Ciidanka Xoogga dalka Soomaliyeed gaar ahaan guutada 26-aad ee Cali Binu Daalib ayaa howgallo ballaaran ka sameeyay tuulooyinka Ceel gorof , Ceel boorre iyo Geeddi koror oo u dhaxeeya xadka gobollada Hiiraan iyo Galgaduud, iyadoo dhinaca Degmooyinka Galcad iyo Ceeldheer deegaannada hoos yimaadana ay Ciidanku ka wadaan howlo isgu jira ka sifeyn haraadiga Khawaarijta dhulka howdka ah, iyo islamarkaana waxay Miino saaris ka wadaan Deegaannadaasi, si ay u gaaran Deegaannada Dirri iyo Jacar.
Howlgalkan ayaa waxaa hoggaaminaayay taliyaha guutada 26 -aad ee Cali Binu Abii Daalib gaashaanle, Ismaaciil Cabdi Maalik Maalin, waxayna ciidamadu ku guuleysteen in ay isku furaan waddada xiriirisa Degmada Maxaas iyo Wabxo.
Ciidanka xoogga ayaa intay howlgalka ku jireen waxay waddooyinka qaar ay ka saareen miinooyin ay Argagixisadu ku aaseen halkaasi, iyadoo warar xaqiiqo ah ay sheegayaan maleeshiyaadkii halkaasi ku sugnaana ay isaga carareen, kadina ay diyaaradaha dagaalku ay la dabagaleen rasaas, waxaa jirta in cagteey I furo ay halkaasi ka yeerta, waxaana dhex wareegayay Baraha Bulshada muuqaal kooban oo tusaya in Kooxda khawaarijta ah ay hadda tahay naf la caari, waayo waxaa la arkay iyagoo orodka ka baxaya aad yaabeysid (Naftu macaanaa).
“Idinka Ilaahey gododka ay cabsi darteed ugu dhuunteen ayaa loogu tagaayaa Khawaarijta”, sidaasi waxaa yiri:- Wasiirka Gaashaandhigga Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur Jaamac, wuxuuna intaasi raaciyay in Haraadiga Khawaarijta Galmudug ku haray 2 waddo Midkood un baa u furan, taasi oo uu ku sheegay inay tahay 1. Is-dhiibid ama 2. is-daldalid. “Calanka qaranka mar dhow dhul ballaaran ayaa laga taagi doonaa Insha Allaah. Afkhawaarijna waa la arkay waxa ay yihiin”, ayuu ku soo gagabeeyay hadalkiisa, mar uu la hadlaayay Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.
Wasiirka Haweenka iyo xuquuul-insaanka Khadiijo Diiriye oo dhinaca Haweenka Macaawisleyda ah oo ka hadleysa sida Haweenka Soomaaliyeed ay Ciidankooda u garab taagan yihiin ayaa tiri:- “Haweenka Soomaaliyeed waxa ay garab taagan yihiin ciidamada ku sugan furimaha hore ee dagaalka, wixii sahay ahna waan gaarsiin doonnaa”.
Xildhibaan Jacfar”Dadka dhahay dhimasho ayaan u soconnaa Guryaha islaamka ha ka qeylininee dhimasho halkaas ma taal ee furinta taga”, wuxuu hadalkaasi ka sheegay mar uu sii sagootinayay Ciidamo u sii jeeda jiidda hore ee Dagaalka ee ka dhanka ah kooxda Khawaarijta ah ee ku sugan deegaannada Galhareeri iyo Ceelbuur, “ Ganacsatadeenna gacantooda iyo jeebkooda waxaa u dhaxeeya Shabaab, marka wax ma bixi karaane annaga oo Xildhibaanadiinna ah ayaa bixineynee ee dagaalka ha la galo”, ayuu sii raaciyiyay xildhibaanka.
