Tan iyo markii uu noqday Madaxweynaha Soomaaliya Dr.Xasan Sheekh markii labaad bishii May wuxuu ku dhawaaqay “dagaal guud” oo ka dhan ah Al-shabaab, wuxuuna aaminsan yahay inuu ugu dambeyntii soo afjari karo amni-darrada u muuqata mid daba-dheeraatay ee Soomaaliya, ragaadisay sannado badan oo Muqdisho inteeda badan ka dhigtay darbi qarax iyo isbaarooyin, taasi oo ay ka badn wayday, maadaama ay soo noq noqon jireen wayeelada ay Dadka Rayadka la beegsanayeen.
istiraatijiyaddan “dagaal guud” waxa ay kobcinaysay kacdoonno isdaba joog ah oo miyiga looga soo horjeeday al-Shabaab oo ay wadaan qabaa’il Soomaaliyeed oo qaati ka taagan xukunka dulmiga ah ee Maleshiyaadka Khawaarijta ah Al-shabaab, kuwaasi oo xagaagii la soo dhaafay ka bilowday deegaanka Hiiraan ee bartamaha Soomaaliya, markaasoo xubno ka tirsan Deegaanka ay hubka u qaadeen Al-Shabaab, kuwaas oo canshuur baad ah ka qaadi jiray bulshooyinka la daalaa dhacaya abaartii ugu darneyd ee abid soo marta, Kacdoonnada Xididdada hoose ee la midka ah ayaa tan iyo markaas ku fiday meelo kale.
Dawladda Xasan Sheekh Maxamuud oo dareentay fursad, waxay si degdeg ah ugu dhaqaaqday inay taageerto dhaqdhaqaaqyada, iyadoo ku taageertay maleeshiyo beeleedka la magac baxay Macawisley oo wata saanad, gaadiid iyo taakuleyn caafimaad, iyadoo ku tiirsanayd sirdoon. Dhanka kale, Mareykanka ayaa ku kaalmeeyay duqeymaha diyaaradaha aan duuliyaha laheyn.
Ilaa hadda, habka “dagaalka guud” ayaa u muuqda inuu shaqeynayo. Dhowr Degmo,magaalo iyo Deegaanno waaweyn iyo waddooyin ayaa dib ugu soo laabtay gacanta dowladda, iyadoo Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Dr: Xasan Shiikh Maxamuud uu sheegay in muddo labo todobaad gudahood ah ay ku dhawaaqi doonto in Khawaarijta ay ka saarayaan gobollada dhexe ee Hirshabeelle iyo Galmudug. Intaa ka dib waxaa diirada lagu saari doonaa sidii al-shabaab looga saari lahaa deegaanada ay kaga harsan yihiin koofurta.”Waan ku daba jirnaa iyaga, waana dabar jiraynaa,” Madaxweyne Xasan Shiikh Maxamuud ayaa yiri,
16-kii Janaayo, Dowladda Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday guul weyn, taasi oo ah in Ciidanka Xoogga Dalka iyo Xoogagga deegaanka waxay xoreeyeen Xarardheere, oo ahayd xarun ay Al-Shabaab ku lahaayeen Xeebta Badweynta Hindiya oo ay kooxda Argagixisadu haysteen muddo toban sano ah., iyadoo Xarardheere ay horay u ahayd saldhig ay ku sugnaayeen burcad-badeedda Afduubka iyo Madax-furashada uga geysan jiray Maraakiibta ku sugan badweynta, waxayna ahayd il dhaqaale oo aad u badan oo Al-shabaab ka soo geli jirtay tan iyo sannadkii 2011-kii oo ay ka heli jireen dakhli canshuuro ah, waxaa maalin kadib Khawaarijta lagala wareegay Degmada Ceeldheer, waxaana gobolka Galguduud ka harsan Ceelbuur oo kaliya, iyadoo horay gacanta Dowladda u soo galeen Dhammaan degmooyinka uu ka kooban yahay Maamul-goboleedka Hirshabeelle.
Dowladda Soomaaliya ayaa qaaday weeraro Militari oo ka dhan ah khawaarijta tan iyo bishii Luulyo 2022-kii. Dhowrkii bilood ee la soo dhaafay, weerarkaas ayaa ballaartay oo lagu daray weeraro xudunta u ah ilaha dhaqaalaha badan ee Kooxdaasi, waxayna Dowladdu Xirtay tiro Akoonno ah iyo Taleefanno, si loo wiiqo dhaqaale ahaan, maadaama dhinicii Millitariga laga itaal roonaaday.
Waddooyinka hadimada badan ee kooxahan khawaariijtu adeegsan jireen lagana so af jaray ayaa waxa ka mid ahaa dhinacyada dhaqaalaha iyo fikirka, dowladda Soomaaliya ayaa olole xooggan ku qaaday ilihii dhaqaalaha ee kooxaha khawaariijta sidoo kale Culima’udiinka Soomaalyeed iyo bulshadda waxgaradka ah ayaa dagaal culus ku qaaday fikirka khaldan ee kooxda khawaariijtu fidin jirtay, taas oo ay ku dhagri jireen dhallinyaradda Soomaaliyeed kagana lumin jireen dariiqa saxan si ay ugu adeegsadaan dannahooda gurracan ee dhibaataynta Shacabka Soomaaliyeed.
Guddoomiyaha Gobolka Hiiraan Cali Jeyte Cusman waa Aabaha kacdoonka Bulshada ee lagula dagaalamayay Khawaarijta, Gobolka Hiiraan waa meeshii uu ka curtay kacdoonkaasi laguna xaqiijiyay in la iska dulqaadi karo kooxda muddo dhiigooda jiqeysay waxayna ku guuleysteen inay inay iska dulqaadaan kooxda, kana xoreeyeen magaaladooyin, Degmooyin iyo Deegaanno badan oo markii hore ay gacanta ku hayeen Kooxdaasi muddo ku dhow 15 sano.
Xorreyntaasi kadib waxaa suurtagashey in Dadku ay noloshooda dib u dhistaan sida waxbeerasho, Waxbarashada, caafimaad iyo inay si xor ah ugu kala gudbaan Deegaanadii markii hore kala xirnaa, taasina waxaa suurtagaliyay dagaalkii wadajirka ahaa ee lagu qaaday maleeshiyaadkii kala go,doomiyay Dadkaasi, sidaasi awgeed ayuu Guddoomiyah Gobolka Hiiraan Cali Jeyte Cusmaan oo la oran karo waa Ababaha Kacdoonka oo ka hadlayay sidii uu u bilowday halgankaasi ka dhanka ah Argagixisada ayaa sheegay in Dadka Soomaaliyeed ay u baahan yihiin “Hoggaan oo kaliya ” wuxuuna sii raaciyay “Ummad baa guuleysta ee qof ma guuleysto”.
Guddoomiyah oo khibrad wayn u leh dagaalka Khawaarijta ayaa sharxaya waxa ay tahay Guusha, ayaa yiri: “Ciidanka guusha waa la baraa ” , ” waa tii aan meel walba kaga adkaanay Argagaxisada, ayaa haddana waxaa nagu soo biiray Ciidanka xoogga dalka, waana iska barbar dagaalanay markii meel oo la qabtana waxaan uga tagnaa ilaalinta goobtaasi Ciidanka deegaanka, waajibaadkeenuna sidaas ayuu ahaa Ilaahna waa nagu guuleeyay”,ayuu sii raaciyay Guddoomiye Cali Jeyte Cusmaan.
Guddoomiyah oo sii sharaxay qaab dagaalka Kooxda Khawaarijta ayaa sheegay in aysan aqoon dagaalka iska hor imaad ah balse ay yaqaaniin oo kaliya Qarax, dhabbagal ismiidaamin Gaadmo iwm, ” xitaa waxaa ka dagaal badan Macawisleyda ” ayuu sii raaciyay Cali Jeyte.
Halgankaasi Bulshada oo ka bilowday Gobolka Hiiraan waxa uu ku sii fiday Gobolka deriska la ah ee Shabeellaha Dhexe, kaasi oo iyagana si weyn u jabiyeen Kooxda Khawaarijta, waxaana la xoreeyay dhammaan Degmooyinka iyo magaalooyin ka tirsan Gobolka Shabeelaha dhexe ka kooban yahay, waxaana la isku furay Waddooyinka isku xira Gobolada dhexe. Iyadoo uu bilowday in la iskaga wada goosho Deegaanada dhaca Gobolada Hiiraan, Shabeelaha dhexe iyo Galguduud iyo Mudug, waxaana guushaasi ka hadlay Guddoomiyaha gobolka Shabeelaha dhexe.
“Waxaa Ilaah mahaddiis ah in dhammaan Deegaanada Gobolka Shabeelaha dhexe ay ka xoroobeen Khawaarijtii muddo badan gacanta ku heysay, dhibaatadii ay Ummadda ku hayeen maanta ayaga ayaa isku haya, waa socon la’yihiin maalinti socod ma leh, habeenkiina hoyaad ma leh, Ilaah baa bedelkoodii siiyay, waxaana Rabbi ka baryaynaa in dhibaatadooda ay nagu sameeyeen intaas noogu ekeeyo” ayuu intaasi raaciyay mar uu Dadweynaha Al-kowthar la hadlaayay.
” Culumaau’diinka qoladaan waxay ka soo saareen Fadwo, waxayna ku sheegeen Khawaarij, dhibkoodana horaa loo sheegay, waxaana rabnaa sidii ay u kaceen Dadka Deegaanku ay sii wadaan naf hurkooda, lana sii wado halganka lagu suulinaayo Kooxdaasi Argagixisada ah arxanka daran” ayuu yiri Guddoomiyaha.
Dhinaca kale, intii uu socday howlgalka looga xoreeynaayay Deegaanada ay gacanta ku hayeen Kooxda argagaxisada ah ayaa looga dilay in ka badan 3 kun oo Khawaarij, kadib markii la xoreeyayna Deegaanno badan, Goboladuna isku furmeen ayaa waxaa bilowday isu socodka Dadka iyo Ganacsiga, mid ka mid ah dadka rartay Gaadiidka Xamuulka ee Gobolada ee loo yaqaan Kaariyada ayaa ii sheegay in safardooda ganacsi ay si habsami ah ugu socdaan, “ waxaan ka reeysanay dhibaatada ay nagu hayeen Khawaarijtu oo isugu jirtay lacago baad ah oo aad sarreeya iyo in mar walba Rarka nagala dajiyo, kadibna dib aan u rarnaa, iyagoo leh wax baan ka baareynaa”, ayuu yiri Kaarigaasi u rarta Badeecadaha deegaanno ka tirsan Gobolada dhexe oo Wakaaladda SONNA la hadlay.
Qallinka C/laahi Ruush
