Ciidamada Xoogga Dalka iyo kuwa dib u xoreeynta ayaa howlgal gaar ah ka fuliyay deegannada Maraay Suuleey, Shiikhoow gaab, Hilowle gaab, Ciid Kuus iyo Xuseen Cageey oo ka kala tirsan Gobollada Galgaduud iyo Shabeellada dhexe, Ciidamada oo ka soo baxay Degmada Ceeldheer ayaa Khawaarijta ka sifeeyay dhulka howdka ah ee u dhaxeeya Ruun-nirgood iyo Ceeldheer, waxaana lagu burburiyay saldhigyadii Arxan laawayaasha ee dhulkaasi muddo ku dhuumaaleysanayay.
Howlgalka waxaa hoggaaminaayay Taliyaha Guutada 17-aad Kumaandooska Gorgor Gaashaanle, Saahid Jaamac Faarax, sidoo kale waxaa qeyb ka ahaa Saraakiisha Ciidanka Deeganka sida Khaliif Cumar Macallin Nuur, dhamme Qeeyla-wayne iyo Taliye dhamme, Fanax Ul-weyne. Saraakiisha Ciidamada Xoogga Dalka iyo kuwa dib u xoreeynta ayaa u sheegay Warbaahinta Qaranka in howlgalka ay sii wadayaan inta dhulka carra-gaduudka ah laga sifeeynayo Khawaarijta.
Haddaba waxaa isa soo taraya in Khawaarijta ay Duurka isku heyn waayeen, kuwaasi oo bilaabay inay isku soo dhiibayaan Ciidamada Qaranka, waxaana ka mid ah kuwa isa soo dhiibay Maxamed Coloow Maxamed oo magaciisa afgarashadu yahay Mascuud, khawaarijtana ka tirsanaa mudo dhan 8-sano ayaa saakay isku soo dhiibey guutada Khaalid Binu-waliid ee fadhigeedu yahay deegaanka Daaru-Nimca ee xadka kala qeybiya gobolada Shabeellada dhexe iyo Galgaduud, waxaana xaqiijiyay isa soo dhiibiddaasi Taliyaha guutada Khaalid Binu-Waliid G/le Maxamed Dhagaweyne, wuxuuna Warbaahinta Qaranka u sheegay isa soo dhiibida dhagarqabahan, isagoo intaasi ku daray in ay isi soo tarayaan xubnaha khawaarijta ee duurka ka soo firxanaya.
Taani waxay caddeyn u tahay in uu soo food saaray culeys aad iyo aad u weyn Maleeshiyaadka iyo Horgalayaasha Argagixisada ah ee Khawaarijta, kadib markii ay Cidamada Xoogga Dalka, kuwa dib u xoreynta Deegaannada {Macaawisleeyda), Wadamada Safka hore iyo Saaxiibada Caalamka ay si wadajir ah dagaal adag ku hayaan, waxaana Degmooyinka Ceel-buur iyo Galhareeri iyo Deegaannada ku xeeran ay Ciidamadaasi afar jiho kaga soo dhaqaaqeen, taasi oo ujeedadu tahay in si dhaqsi leh dib loogu xoreeyo Degmooyinkaasi oo muddo ka badan 15 sano ay Khawaarijtu Ukumo dhigteen, iyadoo ay jirtay in Horjooge muhiim u ahaa Kooxda Khawaarijta ah uu dhawaan iska dhiibay Deegaan ku dhow Guriceel, kaasi oo ka tirsanaa waxa ay ugu yeeraan Jabhadda, muddo badanna ku jiray dhibaateynta Shacabka.
Dhinaca kale Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya howlgal qorsheysan oo Ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed ka fuliyeen xarun weyn oo ay lahaayeen khawaarijta talaadadii shalay aheyd, taasoo ku taalay deegaan dhaca galbeed magaalada Buulo-Barde ee gobolka Hiiraan. Howlgaan oo ka dhacay deegaanka Mukayle ayay ciidanka Qaranka ku beegsadeen xarun weyn oo ay dhigtaan Khawaarijtu Gaadiidka dagaalka, Baabuurta ay ku qaataan maleeshiyaadka u dagaalamaya, kuwa ay ku adeegtaan iyo Baabuur ay u isticmaalaan Qaraxyada, taasi oo la fasari karo inay aheyd goobtaasi Xaruunta Bar kulan iyo u kala qeybinta Gaadiidka Khawaarijta.
Ciidanka ayaa howlkaas ku burburiyey xarumtii bartilmaameedka aheyd, iyagoo qaarijiyay 25 ka mid ahayd khaawarijta,waxaa ku jiray horjooge Magaciisa lagu sheegay Ibraahim dheer oo ka tirsanaa qeybta Gaadiidka ee Argagixisada Al-shabaab, waxaa kale oo jirta in inta uu socday howlgalka waxaa lagu burburiyay 16 Gaari oo isugu jiray baabuurta nuuca la saaro qoryaha waaweyn sida suuga, Cabdi bilayaal (Toyota Land Cruiser iyo Gawaarida Soomaali u taqaal Hoomeyga (Mini Bus) oo u ahaa kuwa ay ku qariyaan Qaraxyada iyo Maleeshiyaadkooda, Madaama aysan u fududeyn in Gaadiidka dagaalka ay saaraan.
Sida ay xog nagu siiyeen hey’adaha Amaanka xarunta ay ciidanku howlgalka ka fuliyeen ayaa aheyd halka ay isugu yimaadaan Gaadiidka gaarka ah iyo midka dagaalka oo ay adeegsadaan khawaarijta ku dhuumaalaysanaysa gobolada Hiiraan, Galgaduud, iyo Shabeellada dhexe, waxaa kaloo ay Ciidanka howlgalka fuliyay ay cagta mariyeen goob isbaaro u aheyd maleeshiyaadka khawaarijta oo bulshada ay ku dhibi jireen.
Jabka xooggan ee soo gaaray khawaarijta ayaa sababay in dadka iyo Gaadiidka ay ka celiyaan nawaaxiga uu howlgalku ka dhacay si ay u qariyaan baaxada dhibka gaaray, waana u caado Kooxda Khawaarijta ah ee Al-shabaab. Sabtigii aynu soo dhaafnay ayay aheyd markii sidaan oo kale ciidanka Qaranka ay howlgal weyn ka fuliyeen xarun ay ku shir-sanaayeen horjoogayaal ka tirsan khawaarijta sidoo kalena ay jiraan dhaawacyo gaarayey 120 isugu jiray Maleeshiyaad iyo Horjoogayaal khawaarijta uga dhaawacmay howlgalada ka socda gobolada ay ku dhuumaalaysanayeen, sida Hiiraan, Shabeellada dhexe, Galgaduud iyo Mudug.
Howlgalkaan muxuu uga duwan yahay kuwii hore?, “Howlgalkaan waa ka mug iyo baaxad weyn yahay howlgaladdi hore laba arrimood awgood, waa tan hore waxaa lagu soo Afjarayaan dhameystirkii Wejiga 1-aad ee Dagaalka ka dhanka ah Argagixisada ee ku aadan Degmooyinka Ceel-buur iyo Galhareeri iyo tan labaad oo ah inuu hoggaaminayo Madaxweyanaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, ahna Taliayaha Guud ee Ciidamada Qalabka Sida”, sidaasina waxaa yiri, Prof. Cusmaan Cali yuusuf oo ka faalooda arrimaha Ciidamada.
