Muqdisho(SONNA):-Kooxda khawaariijta ee gabalkeedu dhacay dhibaatooyinka ay u geystay bulshada Soomaaliyeed kuma eka oo qura dilalka, boob iyo dhaqan doorinta ee waxay sidoo kale burburiyeen goobihii cibaadadda lagu baran jiray sidoo kale waxay goobo qashin qub u beddeleen qaar ka mid ah masaajidada deegaanaddii ay shacabka ku dhibi jirtay kooxda khawaariijtu,maanta waxaynu wax ka ogaan doonaa sida degmada Ceeldheer u ahayd xarun diimeed iyo sida ay khawaariijtu albaabada ugu laabtay goobihii barashada diinta Islaamka ee degmada Ceeldheer.
Degmada Ceeldheer waxay ka mid tahay degmooyinka ugu qadiimisan Gobolka Galgaduud waxayna dhacdaa dhinaca waqooyi bari ee gobolka, waxay 18 KM u jirtaa xeebta Mareeg ee Badweynta Hindiya, waxaana markii ugu horreysay la soo degay sanadkii 1937-kii kadib markii dadkii deganaa Mareeg oo aheyd magaalo taariikhi ah ay ka soo guureen dagaalkii labaad ee aduunka kadib, kolkaas oo Talyaaniga iyo Ingiriiska uu dagaal dhinaca Badda ah ku dhex maray Mareeg.
Madaxdii gumaystihii Talyaaniga ayaa ku booriyay in dadkii ku noolaa Mareeg ay ka guuraan kuwaasi, oo marka laga reebo Talyaaniga isugu jiray Hindi, Carab iyo beelo kale oo Soomaaliyeed,Hindidii iyo Carabtii ayaa u hayaamay magaaloyinka kala ah Cadale,Xamar iyo Baraawe, halka reer Mareegii asalka ahaana ay u soo baqooleen dhinaca deegaanka Ceeldheer oo xiligaas ahaa meel ay ku yaaleen Ceelal oo kaliya, Sida ay sheegayaan dadka yaqaan taariikhda degmada Ceel-Dheer.
Degmada Ceeldheer waxay xarun u tahay barashada culuumta Islaamka waxana wax ku barta Arday (Xer) ka kala yimaada gobolada dalka soomaaliya,Masaajida taariikhda dheer leh ee Ardayda wax ka baran jireen ayaa waxa ka mid ahaa masaajidka Sh Cismaan Xiddig oo kooxda khawaariijtu gabi ahaan ba albaabada isugu dhufatay,sidoo kale kooxda khawaariijta ayaa xirtay dhamaan mawlacyadii iyo masaajid diimeedyadii degmadda ee laga baran jiray diinta sida Masjidkii weynaa ee Macallin dhiblaawe,iyagoo taas bedelkeeda ogolaaday hal masaajid oo lagu baran haba yaraatee wax duruus diimeed ah masaajidkaas oo dadka degmadu u bixiyeen masaajidka AL-shabab.
Warbaahinta qaranka ayaa booqatay halkii ay ku aasnaayeen qaar ka mid ah awlaada Sh daa’uud Culusow halkaas oo Khawaariijtu ka bixiyeen sidoo kalena xireen masjidkii iyagoo u bedelay buushash shimbiruhu galaan,masjidkan ayaa ka mid ahaa goobaha ugu caansan ee laga baran jiray diinta Islaamka,intaas kuma eka dhibta khawaariijtu u geysatay goobaha cibaadada iyo faafinta diinta Islaamka ee waxa sidoo kale deegaanka ay ka eryeen dhamaan culimadii deegaanka oo u soo fakaday magaaladda Muqdisho.
Burburinta kooxda khawaarijtu u geysanayso masaajida ayaa loo sababeeyey in kooxdu doonayso inaysan sii socon xalaqooyinka diiniga ah ee halkaas lagu aqri jiray, kuwaas oo dadka ka hor keenaya haddii ay fahmaan diinta Islaamka ee saxda ah, waxaana deegaan walba oo laga saaray Khawaarijta sida, Masaajid Cali-guduud, Masagawaa iyo Ceel-dheer lagu arkay in masaajidda la burburiyey waqti hore oo aan mudada ay deegaanka caburinta ku hayeen lagu tukan.
