Sababta Dalxiisku ugu yahay Wadnaha sheekada isbeddelaysa ee Soomaaliya (MAQAAL)

bta Dalxiisku ugu yahay wadnaha sheekada isbeddelaysa ee Soomaaliya

Waa galab Jimce oo qorrax leh, xeebta Liido ee caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho ayaa mashquul ah. Biyaha buluug khafiifka ah ee Badweynta Hindiya si tartiib ah ayay uga garaacayaan xeebta iyadoo booqdayaashu dabaalanayaan, nasanayaan ama ku ciyaarayaan ciidda dahabiga ah. Isku-darka muuqaalada iyo dhawaaqyada ayaa abuuraya jawi xeebeed caadi ah oo isla markiiba soo jiidasho leh.

Waa dhammaaday maalmaha ay wejiyada Ajaaniibta ah ee xeebta Liido Dadka deegaanka ka dhigi jireen iney ka fiirsadaan. Hadda, qofna si dhib yar uma joogsiiyo marka uu arko booqdayaal ka imanaya Yurub, Aasiya, iyo Bariga Dhexe oo ku badan goobtan mashquulka ah ee magaalada.

Liido waxay matalaysaa waxa Soomaaliya dooneyso inay noqoto – dal ka tagay wixii dhacay si uu dib ugu helo booskiisii saxda ahaa ee khariidada caalamka. Dhawr iyo labaatankii sano ee la soo dhaafay, Soomaaliya waxaa lagu sifeyn jiray qalalaase gudaha ah iyo sida adduunku u arki jiray.

Dhab ahaan, ma aysan muhiim aheyn sida qof kasta oo dibadda ka yimid uu u rabay inuu Soomaaliya u soo booqdo; shuruudaha amniga iyo xayiraadaha dhaqdhaqaaqa ayaa ka sarreeyay taas. Waddankan Bariga Afrika ee leh Xeebaha quruxda badan, goobaha taariikhiga ah, suuqyada mashquulka ah, iyo cunto iyo dhaqamo hodan ah ayaa tan iyo markii dambe dib u dhisay sawirkiisa sidii meel dalxiis oo ay tahay in qof walba oo safar sameeya uu booqdo.

Bilo walba hadda waxay arkaan tobanaan safarro shisheeye ah oo si online ah u qorsheynaya safarradooda oo si xor ah u sahaminaya bilicda badan ee Soomaaliya. Ma aha oo kaliya soo nooleynta dalxiiska laakiin sidoo kale waa dib-u-xiriir, bogsiinta dhaawacyada, iyo in dunidu ay Soomaaliya ka aragto aragti cusub.

Monica, oo ah safarayaal caalami ah oo khibrad leh, waxay ka sheekaynaysaa sidii ay uga heshay Soomaaliya meel ay buuxaan yaab iyo cajaa'ib I farxad galiyay. “Soomaaliya waxaa ka buuxa meelo qurux badan, taariikh adag iyo yaab dabiici ah. Dadka deegaanka ayaa si diirran na soo dhoweeyay, had iyo jeer dhoolla cadeynaya. Dalxiisku runtii waa wax cajiib ah,” ayey u sheegtay TRT Afrika.

Dalxiis kale ayaa xusuusta safarkiisii gaarka ahaa ee laba-maalmood inuu ahaa bilaw u ah wax ka badan.

“Hagaheyga, Axmed, wuxuu ahaa mid cajiib ah-isku xirka garoonka diyaaradaha oo sahlan iyo waayo-aragnimooyin qani ah oo dhab ah oo lagu soo maray Suuqyada, Masaajidda taariikhiga ah, iyo Xeeb quruxda badan oo ballaaran,” ayuu yiri.

Waqti hore, Xiddigta dalxiiska Soomaaliya waxaa sii ifayay oo sii dhalaalaysay.

Laga soo bilaabo 1960-meeyadii ilaa 70-meeyadii, Muqdisho waxay ku nooleyd magacaabista “Luuka Badweynta Hindiya”, iyadoo soo jiidatay dalxiisayaal caalami ah. Magaalooyinka dekedaha mashquulka ah, Beero, Xoolo iyo Dhir kala duwan leh oo hodan ah, iyo Xeebaha nadiifka ah ayaa soo jiitay booqdayaal raadinaya madadaalo iyo run ahaansho.

Ilaa dhammaadkii 2017-kii ayay Soomaaliya ku soo laabatay, waxayna ku biirtay Ururka Dalxiiska Adduunka ee Qaramada Midoobay iyadoo noqotay xubinta 157-aad.

Sanadkii 2019-kii, Wasaaradda Warfaafinta, dhaqanka, iyo Dalxiiska Soomaaliya, waxay soo bandhigtay Siyaasadda Dalxiiska Qaranka ee weyn, iyaga oo leh himilo ah in Soomaaliya ay noqoto meesha ugu doorbidaan ee Safaryaasha Adduunka oo dhan marka la gaaro 2030-ka.

Tani ma aha Riyo faaruq ah. Ammaanku si joogto ah ayuu u hagaagayaa, siyaasadaha soo jiidashada maalgashadayaasha ayaa dib u qaabaynaya muuqaalka, xubnaha Qurba-joogta Soomaaliyeedna, waxay ku soo laabanayaan xididkooda, iyagoo wadata raasamaal, hal-abuurnimo iyo rajo aad u baahan.

"Soomaaliya waxay muujinaysaa diyaarinteeda dalxiiska caalamiga ah, iyada oo loo marayo maalgashiyo istiraatiiji ah oo kaabayaal ah, xayaysiis xooggan oo Xeebaha quruxda badan, iyo dadaallo wadata awood, si loo dhiso," ayuu TRT Afrika u sheegay Daud Aweis, oo markaa ahaa Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska ee dalka.

Dhulka Soomaaliya ee 637,000 km² wuxuu leeyahay noocyo kala duwan oo noolaha ah – laga soo bilaabo kaymaha ceeryaanta ku duuban ee Sanaag ilaa savannada geedo leh iyo nidaamyada biyo-marineed ee cajiibka ah.

Goobaha qurxan sida keymaha Daallo iyo Beerta Qaranka ee Gacan-Libaax waxay leeyihiin hanti naadir ah sida duurjoogta qaarkeed.

Dhaxalka dhaqanka Soomaaliya waa mid la yaab leh. Sawirrada qarsoon ee godadka Laas Geel, oo ku dhawaad 7,000 sano jir ah, waxay na siiyaan aragtiyo ku saabsan horumarka Aadanaha.

Magaalooyinka dekedaha taariikhiga ah sida Xeebha Seylac iyo burburka Gondershe waxay ka sheekaynayaan shabakadaha ganacsi ee qadiimiga ah iyo xiriirrada waxbarasho. Mucjisooyinka dhismaha sida Masjid al-Qiblatayn waxay ka sheekaynayaan sheekooyin ku saabsan iimaan iyo Diinta.

Matxafka Qaranka ee la soo celiyay, Taallooyinka, sida Daljirka Dahsoon iyo Dhagaxtuur, iyo Masaajidda Arba’a Rukun iyo goobo kale ayaa ka mid ah hibooyinka kale ee mudan in la barto.

Soo nooleynta Soomaaliya sida meelaha dalxiiska waxaa horseedaya ganacsatada sida Omar Muhudin Abdulle, aas aasaha hindisaha “Visit Mogadishu”.

“Waxaan bedelnaa sheekooyinka, annagoo xoojinayna xiriirka u dhexeeya Soomaaliya iyo caalamka,” Omar, oo dalxiisayaalka ka tarjumayaan ruuxa cusub ee dalxiiska Soomaaliyeed, ayuu TRT Afrika u sheegay.

Bandhigga ugu horeeyay ee Safarka & Dalxiiska Soomaaliya ee Muqdisho ee 2024 wuxuu ahaa dhacdo taariikhi ah, iyadoo la isku keenay daneeyayaasha si loo qorsheeyo mustaqbalka warshadaha. In kasta oo Soomaaliya weli ay ka hooseyso meelaha dalxiiska ee Afrika sida Kenya iyo Tanzania, waddada korriinka waa muuqata.

Sida uu wasiir Aweis sheegay, “Dalxiisku hadda ma aha riyo-waa fursad maalgashi. Waxaan dib u dhiseynaa laga bilaabo aasaaska, adduunkuna wuu bilaabay inuu ogaado.”

XIGASHO:TRT Afrika