Mwelekeo Mpya Bunge la Somalia: Abdulkadir Mohamed Nur Ashinda Uspika na Kuachia Nyadhifa Zake Zote Kulinda Uhuru wa Taasisi Hiyo

MOGADISHU (SONNA): Abdulkadir Mohamed Nur amechaguliwa kuwa Spika wa Bunge la Somalia, akipata kura 142 dhidi ya kura 30 za mgombea mwingine, Abdulkadir Omar Maalin, huku kura mbili zikiharibika. Kura hiyo ilifanyika chini ya usimamizi wa Kaimu Spika, Sacdiya Yasin Haji Samatar, huku maandalizi na usimamizi ukishughulikiwa na kamati ya uchaguzi yenye wajumbe tisa aliyoiteua tarehe 2 Agosti, chini ya uenyekiti wa Abdirisaq Omar Mohamed. Kura hii inajaza nafasi iliyokuwa wazi tangu mwezi Juni, wakati Adan Mohamed Nur (Madobe) alipoondoka kwenye uspika baada ya kuchaguliwa kuwa Kiongozi wa Jimbo la Kusini Magharibi.

Kujiuzulu na Athari za Kiutendaji Ndani ya Serikali

Katika hotuba yake kwa wajumbe baada ya matokeo, Spika huyo mpya alisema amejiuzulu kila wadhifa aliokuwa nao serikalini na katika Chama cha Haki na Mshikamano, akirejelea Ibara ya 86(2) ya Katiba na Ibara ya 13(9) ya kanuni za ndani za Bunge la Somalia, ambazo zinasimamia chaguzi za urais wa bunge hilo. Alisema lengo lilikuwa ni kulinda kutofungamana na upande wowote kwa ofisi hiyo na jukumu la kikatiba linaloambatana nayo.

Tangazo hilo lina matokeo makubwa ya kiutendaji. Spika huyo alishikilia wizara ya Bandari na Usafiri wa Baharini hadi alipochaguliwa, jambo ambalo linamaanisha wizara hiyo sasa haina waziri katika wakati ambapo ni kitovu cha mradi wa uvuvi uliokubaliwa kati ya Somalia na Uturuki, na siku chache tu baada ya mkurugenzi mkuu mpya kuteuliwa kuisimamia.

Aliwashukuru wajumbe wote waliopiga kura kwa uhuru, wale waliomuunga mkono na wale ambao hawakumuunga mkono, na kuwashukuru hasa wajumbe waliokuja bungeni kupiga kura wakiwa hawajisikii vizuri kiafya, baadhi yao wakiwa kwenye viti vya magurudumu, akisema atafanyia kazi ustawi wa wajumbe hao. Pia aliushukuru uongozi wa bunge na kamati ya uchaguzi kwa namna walivyoendesha zoezi la kupiga kura.

Kutatua Malalamiko ya Kisiasa na Kuunganisha Taifa

Ahadi kubwa zaidi katika hotuba yake ilihusu wajumbe ambao wamekaa mbali na Bunge la Somalia. Spika alisema kuna wenzake ambao hawapo kwenye mabaraza ya kisiasa na ambao wana malalamiko ya kisiasa, na kwamba ataunda sera wazi ya kutatua malalamiko hayo na kuwarudisha, akishirikiana na manaibu wake, kamati za bunge, Rais na serikali kuu. Alisema pia atashirikiana na mabunge ya madola ya wanachama wa shirikisho na kuchukua hatua za kuharakisha ushirikiano kati yao na bunge la shirikisho.

Ahadi hiyo ni nzito sana kiutendaji. Spika anayejiuzulu uanachama wa chama chake siku ya uchaguzi wake na kisha kujitolea kujadili kurejea kwa wajumbe wasiokuwepo, anaelezea uelewa wa kipekee wa ofisi hiyo, ambapo kiti hicho kinakuwa kituo cha upatanishi kati ya sehemu za mfumo wa kisiasa badala ya kuwa ugani wa kambi kubwa zaidi ndani yake. Ikiwa jambo hili linaweza kutekelezwa ni swali tofauti, na inategemea vyama ambavyo Spika havidhibiti.

Uzoefu na Dira ya Uongozi Mpya Bungeni

Spika analeta rekodi rasmi isiyo ya kawaida na pana kwenye kiti hicho. Alihitimu mwaka 2015 kutoka Kitivo cha Sayansi ya Siasa katika Chuo Kikuu cha Ankara, na kuhudumu katika ubalozi wa Somalia mjini Ankara kuanzia 2009 hadi 2016, kwanza kama katibu wa pili na baadaye kama katibu wa kwanza. Baadaye alikuwa naibu mkuu na kaimu mkuu wa Shirika la Ujasusi na Usalama la Taifa, kisha Waziri wa Haki kuanzia Oktoba 2020 hadi Desemba 2021, na baadaye alishikilia wizara ya ulinzi kabla ya kuhamia bandari na usafiri wa baharini.

Ajenda yake kwa wajumbe ilibainisha maeneo matano ya kazi ambayo ni usimamizi imara zaidi wa serikali kuu, ushughulikiaji wa haraka wa sheria muhimu, kuboreshwa kwa uwezo wa kitaaluma na kiufundi ndani ya bunge, ushirikiano mpana na mabunge ya kigeni, na mazingira bora kwa wajumbe. Pia aliahidi kuimarisha kamati za bunge, kuboresha utafiti na huduma za ushauri wa kisheria, kutumia zaidi teknolojia, na kuanzisha mafunzo ya mara kwa mara kwa wajumbe na wafanyakazi wa bunge.

Akifunga hotuba yake, aliwaomba wajumbe kutarajia kile alichokiita Jaamac mpya, mtu ambaye hana mpambano wa kisiasa wa kibinafsi na mtu yeyote na anayefanya kazi kama mtetezi wa kila Msomali, huku akibaki kuwa mtu yule yule kwa wale waliosafiri naye. Alisema matokeo ya siku hiyo yalikuwa ushindi kwa haki na usawa, kwa amani na kuishi pamoja, kwa umoja wa nchi na ulinzi wa mamlaka yake, na kwa vijana wa Kisomali aliosema anawawakilisha hasa.

Ofisi anayoichukua ina uzito zaidi ya bunge. Bunge la Shirikisho liko katika kikao cha nane kati ya vikao kumi ambavyo Rais alivibainisha wiki iliyopita kama dirisha la kukamilisha kazi ya kikatiba na kisheria iliyo mbele yake, ikiwa ni pamoja na kuoanisha sheria zilizopo na katiba na kuidhinisha mikataba ya kimataifa. Spika atasimamia kazi hiyo, na atafanya hivyo akiwa ameacha, katika siku yake ya kwanza, uhusiano wa chama ambacho kazi kama hiyo huratibiwa kwa kawaida.