Baraza la Habari la Somalia Lakubaliwa Katika Mtandao wa Mabaraza Huru ya Habari Barani Afrika

JOHANNESBURG (SONNA): Baraza la Habari la Somalia limekubaliwa rasmi katika Mtandao wa Mabaraza Huru ya Habari Barani Afrika, na kuiweka Somalia ndani ya chombo kikuu cha bara hili kinachohusika na udhibiti huru wa vyombo vya habari. Uamuzi huu ulichukuliwa Jumatatu mchana wakati wa Mkutano Mkuu wa Pili wa Mwaka wa Mtandao huo na Baraza la Uzinduzi, uliofanyika Johannesburg kuanzia tarehe 13 hadi 16 Septemba na kuandaliwa na Baraza la Wanahabari la Afrika Kusini kwa msaada wa Konrad-Adenauer-Stiftung. Somalia iliwakilishwa na Mwenyekiti na Afisa Mtendaji Mkuu wa Baraza hilo, Abdirahman-Koronto Mohamed Aden, pamoja na Mshauri wake, Abdiqani Abdullahi Ahmed.

Kukubaliwa huku kunakamilisha mchakato ulioanza miezi kumi na minne iliyopita. Baraza hili lilitokea kwa mara ya kwanza mbele ya chombo hiki cha bara mnamo Julai 2025, kwa kuhudhuria Mkutano wa Pili wa Kilele wa Mabaraza ya Habari ya Afrika nzima mjini Arusha, Tanzania, kama mtazamaji, na kuwasilisha maombi ya uanachama katika Mtandao huo na Chama cha Kimataifa cha Mabaraza ya Wanahabari. Maombi ya kwanza yalitolewa uamuzi mwezi Mei mwaka huu, wakati Chama cha Kimataifa kilipolikubali Baraza hili kuwa Mwanachama wa Kawaida katika Mkutano wake Mkuu uliofanyika Nairobi. Uamuzi wa Jumatatu unakamilisha kile kilichoanzishwa Arusha.

Ushirikiano na Utawala Barani Afrika

Mtandao huu ulianzishwa mwezi Mei 2024, wakati mabaraza ya habari kutoka Afrika Mashariki, Magharibi, na Kusini yalipokutana Cape Town kwa mwaliko wa Baraza la Wanahabari la Afrika Kusini. Unaleta pamoja mabaraza huru ya habari na vyombo vinavyohusiana vya kujisimamia na usimamizi wa pamoja kutoka kote barani, kwa lengo la kukuza uhuru wa vyombo vya habari, uandishi wa habari unaozingatia maadili, uwajibikaji, na ushirikiano kati ya mabaraza ya kitaifa.

Mkutano wa mwaka huu ulikutana chini ya kaulimbiu ya kuimarisha misingi ya udhibiti huru wa vyombo vya habari barani Afrika, kujenga uwajibikaji, na kuimarisha utawala, uendelevu, na hatua za pamoja. Wajumbe walipitisha katiba ya Mtandao huo kama chombo chake kikuu cha utawala kabla ya kugeukia masuala ya uanachama, na pia walipitia miongozo ya uanachama, vigezo vya kustahiki kwa waandaaji, na hali ya kifedha ya Mtandao huo.

Siku ya ufunguzi ilijumuisha hotuba kuu kutoka kwa Ognian Zlatev wa Tume ya Ulaya kuhusu udhibiti wa vyombo vya habari, utawala wa kidijitali, uadilifu wa habari, na uripoti wa kimaadili kuhusu uhamiaji barani Afrika, pamoja na jumbe za kuungwa mkono kutoka UNESCO, Jukwaa la Wahariri wa Afrika, na Jukwaa la Kitaifa la Wahariri wa Afrika Kusini. Vikao vinaendelea Jumanne kwa ripoti ya kifedha ya Mtandao na ukaguzi wa nje, majadiliano na Mwenyekiti wa Mamlaka ya Udhibiti wa Habari wa Afrika Kusini, Wakili Pansy Tlakula, kuhusu utatuzi wa malalamiko dhidi ya majukwaa ya kidijitali, na vikao vya kazi kuhusu vipaumbele vya Mtandao hadi mwaka 2030.

Ukuaji na Ulinzi wa Viwango vya Wanahabari

Baraza la Habari la Somalia liliundwa mwezi Machi 2024 chini ya sheria ya vyombo vya habari ya nchi hiyo, likiwa na jukumu linalojumuisha maadili ya kitaaluma, utatuzi na upatanishi wa malalamiko, utetezi wa uhuru wa vyombo vya habari na haki za waandishi wa habari, ithibati ya elimu ya uandishi wa habari, pamoja na ufuatiliaji na utafiti wa vyombo vya habari. Ni taasisi changa katika sekta ambayo mabaraza makongwe barani yana miongo kadhaa ya uzoefu nyuma yao.

Huo ndio msingi mkuu wa kile ambacho uanachama huu unatoa. Baraza sasa lina fursa ya kushirikiana na taasisi rika zenye taratibu thabiti za kushughulikia malalamiko, kanuni zilizochapishwa za kimaadili, na mifumo inayofanya kazi kuhusu usalama wa waandishi wa habari, na linaweza kujifunza jinsi mambo hayo yalivyojengwa badala ya kuyaanzisha peke yake. Pia, inaiingiza Somalia katika majadiliano ya kibara ambayo yameunda ajenda ya Mtandao huu, kuhusu upotoshaji wa habari, akili bandia, na uwajibikaji wa majukwaa ya kidijitali, ambayo ni maswali ambayo hakuna baraza la kitaifa popote linaloweza kuyajibu peke yake.

Kwa tasnia ya uandishi wa habari nchini Somalia, matokeo halisi ni kwamba masuala ya viwango vya kitaaluma na usalama yanayoibuliwa katika ngazi ya kitaifa sasa yanaweza kupelekwa katika chombo cha kibara na kupimwa kulingana na utendaji wa mabaraza mengine. Vyombo vya habari vya Somalia vimekua kwa kasi katika kipindi cha muongo mmoja uliopita katika idadi ya vituo na ufikiaji wa majukwaa yake, huku mfumo wa udhibiti na maadili ukijengwa katika kipindi hicho hicho badala ya kurithiwa.

Mkutano huo unahitimishwa siku ya Jumanne kwa kupitishwa kwa taarifa rasmi inayoeleza maamuzi yake makuu.