Gavana wa Benki Kuu ashiriki katika mazungumzo ya kifedha ya Afrika Mashariki mjini Kampala

MOGADISHU (SONNA): Gavana wa Benki Kuu ya Somalia Abdirahman Mohamed Abdullahi ameshiriki katika Mkutano wa 29 wa Kawaida wa Kamati ya Masuala ya Fedha ya Jumuiya ya Afrika Mashariki, uliofanyika Kampala, Uganda, kuanzia tarehe 20 hadi 24 Julai.

Dhamira ya Somalia Katika Utangamano wa Kikanda

Benki Kuu ilisema Gavana alithibitisha tena dhamira ya Somalia ya utangamano wa kifedha wa kikanda kwa wakati muafaka, usimamizi imara zaidi wa uchumi mkuu, na uoanishaji wa usimamizi wa kifedha, mifumo ya malipo na mifumo ya takwimu kulingana na viwango vya Jumuiya ya Afrika Mashariki.

Kamati ya Masuala ya Fedha inawaleta pamoja magavana wa benki kuu, manaibu magavana na maafisa waandamizi kutoka nchi wanachama wa Jumuiya. Mikutano yake inatathmini maendeleo ya kiuchumi ya kikanda, kufanya kazi katika uratibu wa sera za kifedha kote katika umoja huo, na kuendeleza maandalizi ya Umoja wa Fedha wa Afrika Mashariki. Kikao cha Kampala kilifungwa kwa kupitishwa kwa taarifa ya pamoja inayoainisha hatua za uratibu wa sera, utulivu wa kifedha na utangamano wa kifedha wa kikanda.

Umoja wa Fedha na Malengo ya Nchi Wanachama

Umoja wa fedha ndio mradi unaofikia mbali zaidi kati ya miradi ya utangamano ya Jumuiya, na hatimaye utaziweka nchi wanachama chini ya sarafu moja na sera ya pamoja ya kifedha. Benki ya Sudan Kusini, ikiripoti kuhusu mkutano huo huo, ilisema mwakilishi wake alisaini taarifa ya pamoja na kuthibitisha dhamira ya nchi hiyo ya kuanzisha umoja huo ifikapo 2031. Lengo hilo ni la ratiba ya Jumuiya yenyewe badala ya ahadi yoyote iliyotangazwa na Somalia.

Somalia ndiyo mwanachama mpya zaidi wa Jumuiya ya Afrika Mashariki, na uzito wa kiutendaji wa nafasi yake upo katika ajenda ya uoanishaji badala ya mipango ya sarafu. Usimamizi, miundombinu ya malipo na utoaji wa taarifa za takwimu ni maeneo ambayo mifumo ya nchi mwanachama inawasiliana na ile ya majirani zake au la, na hayo ndiyo maeneo ambayo Benki Kuu iliyataja.

Maendeleo ya Mifumo ya Malipo na Usimamizi wa Ndani

Kuhusu malipo, kazi hiyo tayari inaonekana nyumbani. Benki Kuu ilizindua Mfumo wa Malipo ya Papo Hapo wa Somalia mnamo Januari 2025, uliojengwa kwa kiwango cha kimataifa cha utumaji ujumbe cha ISO 20022, na inapanga kuupanua ili kuunganisha benki za biashara 14 na watoa huduma nane wa pesa za simu na pochi za kielektroniki kwenye mtandao mmoja. Benki imesema inafanya kazi kuunganisha mfumo huo na Mfumo wa Malipo na Utekelezaji wa Pan-Afrika kabla ya mwisho wa 2026, jambo ambalo litaruhusu malipo kuvuka mipaka bila kupitia benki za uwakilishi nje ya nchi.

Usimamizi na takwimu havionekani sana lakini vina uzito sawa. Mfumo wa kifedha wa kikanda unategemea nchi wanachama kuchunguza benki zao dhidi ya viwango vinavyolingana na kuripoti data za kiuchumi kwa msingi unaolingana, kwani uratibu wa sera au huduma za kibenki zinazovuka mipaka haziwezi kutegemea takwimu zilizokusanywa kwa fasili tofauti.

Mwelekeo Unaozingatia Ujenzi wa Taasisi Badala ya Ratiba

Benki haijaweka ratiba ya muunganiko wa Somalia yenyewe, na taarifa yake iliandaliwa kwa uangalifu. Ambapo nchi nyingine wanachama zimetaja mwaka wa umoja wa fedha, Benki Kuu ya Somalia ilizungumzia utangamano kwa wakati muafaka, uundaji ambao unaifunga nchi kwenye mwelekeo huo bila kuifunga kwenye ratiba hiyo.

Tofauti hiyo haielekei kuwa ya bahati mbaya. Somalia ilijiunga na Jumuiya huku ikijenga upya usanifu wa kifedha wa ndani ambao muunganiko wa kifedha unachukulia, na mlolongo ambao Benki Kuu imeeleza unaweka miundombinu ya malipo ya kitaifa, usimamizi na takwimu mbele ya majadiliano yoyote ya sarafu. Kwa usomaji huo, Kampala ilikuwa hatua ndogo kuelekea umoja wa fedha ikilinganishwa na hatua kuelekea viwango ambavyo vingefanya ushiriki wake kuwa wa maana, ambayo ni njia ya polepole kati ya hizo mbili na ndiyo inayodumu zaidi.