Wararka
Madaxweyne Xasan Sheekh "Soomaaliya Ma Aqbali Doonto Faragelin Shisheeye oo Lagu Wiiqayo Midnimadeeda iyo Madax-bannaanideeda"

Madaxweyne Xasan Sheekh: Soomaaliya Ma Aqbali Doonto Faragelin Shisheeye oo Lagu Wiiqayo Midnimadeeda iyo Madax-bannaanideeda
Khudbadda Madaxweynaha, oo si toos ah loogu wajahayo shacabka Soomaaliyeed, waxay si gaar ah diiradda u saartay eedeymo culus oo Dowladda Federaalka ay u jeedisay Imaaraadka Carabta. Madaxweynaha ayaa ku eedeeyay Abu Dhabi inay muddo sannado ah ku hawlanayd siyaasado lagu wiiqayo awoodda dowladda dhexe, lagu xoojinayo kala qaybsanaanta siyaasadeed, isla markaana lagu dhisayo xiriirro iyo qaab-dhismeedyo amni oo ka baxsan nidaamka dowladnimada Soomaaliya.
Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay muddo dheer dulqaad iyo dadaallo diblomaasiyadeed ku wajahday khilaafaadka labada dal, balse ay ugu dambeyn ku khasbanaatay inay qaaddo tallaabooyin uu ku tilmaamay kuwo lagama maarmaan u ah difaaca qarannimada.
Xiriir taariikhi ah oo galay marxalad adag
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa khudbaddiisa ku bilaabay xusuusinta xiriirkii soo jireenka ahaa ee Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta, kaas oo ku dhisnaa diinta Islaamka, dhaqanka, ganacsiga iyo xiriirradii taariikhiga ahaa ee ka dhexeeyay bulshooyinka ku nool Geeska Afrika iyo Khaliijka Carabta.
Wuxuu xusay in kumannaan Soomaali ah ay Imaaraadka ka heleen fursado shaqo iyo ganacsi, gaar ahaan xilliyadii burburka dowladnimada Soomaaliya, isagoo qiray kaalinta uu dalkaasi ku lahaa martigelinta Soomaalida iyo dhaqdhaqaaqyada ganacsiga iyo xawilaadaha.
Hase yeeshee, Madaxweynaha ayaa sheegay in xiriirkii ku dhisnaa walaalnimada iyo kalsoonida uu isu beddelay mid ay hareeyeen khilaafaad ku saabsan madax-bannaanida iyo maamulka arrimaha gudaha ee Soomaaliya.
“Walaalku ma gubo gurigaaga. Walaalku ma iibsado hantidaada adiga oo aan ogeyn. Walaalku ma kala qaybiyo qoyskaaga.”
Dekedaha, saldhigyada milatari iyo awoodda Dowladda Federaalka
Mid ka mid ah qodobbada ugu culus ee khudbadda Madaxweynaha ayaa ahaa eedeymaha la xiriira heshiisyada dekedaha iyo iskaashiga amni ee Imaaraadka Carabta la yeeshay maamullo ka jira Soomaaliya.
Madaxweynaha ayaa sheegay in Imaaraadku heshiisyo la xiriira dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo la galay maamullo gudaha Soomaaliya ah, isagoo ku dooday in kaabayaasha istaraatiijiga ah ee dalka aan loo maamuli karin si ka baxsan awoodaha iyo nidaamka sharci ee qaranka.
Wuxuu ku adkeystay in dekedaha Soomaaliya ay yihiin hanti qaran, isla markaana heshiisyada saamaynta ku leh madax-bannaanida, amniga iyo danaha istaraatiijiga ah ee dalka ay tahay in lagu saleeyo nidaamka dastuuriga ah iyo awoodaha Dowladda Federaalka.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale Imaaraadka ku eedeeyay inuu gacan ka geystay dhismaha saldhigyo milatari iyo ciidamo aan si buuxda ugu jirin nidaamka taliska amniga qaranka. Sida uu sheegay, qaab-dhismeedyo amni oo isbarbar socda waxay wiiqayaan isku-duubnida ciidamada Soomaaliyeed xilli dalka uu wajahayo dagaal ka dhan ah kooxaha argagixisada.
Eedeymo ku saabsan faragelinta siyaasadda gudaha
Madaxweynaha ayaa sheegay in Imaaraadka Carabta uu taageero siyaasadeed iyo mid dhaqaale siiyay maamullo qaarkood, taas oo uu ku eedeeyay inay sii hurisay khilaafaadka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo dhinacyada kale ee siyaasadda Soomaaliya.
Wuxuu ku dooday in taageerada noocaas ahi aysan ku koobnayn xiriir diblomaasiyadeed, balse ay qayb ka tahay dadaallo lagu wiiqayo awoodda dowladda dhexe iyo isku-duubnida hay’adaha qaranka.
Khudbadda ayaa sidoo kale xustay waxa Madaxweynaha uu ku tilmaamay xiriirro sii xoogeysanaya oo Imaaraadku la leeyahay kooxo uu sheegay inay khatar ku yihiin amniga Soomaaliya iyo gobolka Geeska Afrika.
Si kastaba ha ahaatee, khudbadda lafteedu ma soo bandhigin caddeymo madax-bannaan oo si faahfaahsan u xaqiijinaya dhammaan eedeymahaas. Waxay ka tarjumayaan mowqifka iyo sheegashooyinka Madaxweynaha.
Somaliland, Israa’iil iyo muranka madax-bannaanida dhuleed
Madaxweynaha ayaa qayb muhiim ah oo khudbaddiisa ka mid ah ku soo qaaday arrinta Somaliland iyo waxa uu ku tilmaamay doorka Imaaraadka Carabta ee aqoonsiga ay Israa’iil siisay Somaliland.
Wuxuu ku eedeeyay Imaaraadka inuu door ku lahaa arrintaas, isagoo sidoo kale sheegay in Abu Dhabi ay ka gaabsatay saxiixa bayaanno Carbeed iyo kuwo Islaami ah oo lagu cambaareynayay tallaabadaasi.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale soo hadal qaaday dhacdo uu sheegay inay bishii Janaayo 2026 ka dhacday Berbera, taas oo uu ku eedeeyay Imaaraadka inuu dhulka Soomaaliya u adeegsaday marin uu kaga sii gudbiyay hoggaamiye kooxeed ka baxsanayay Yemen, iyadoo aan oggolaansho laga helin Dowladda Federaalka.
“Dhulka Soomaaliyeed ma aha waddo si aan sharci ahayn la isaga maro; ma aha badeecad la iibsado; mana aha meel goortii la doono la iska soo galo!”
Go’aankii 12-ka Janaayo iyo dhammaadka dulqaadka diblomaasiyadeed
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in Dowladda Federaalka aysan ku degdegin tallaabooyinka ay ka qaaday Imaaraadka Carabta, balse ay sannado badan isku dayday inay khilaafaadka ku xalliso wada-hadal iyo xiriir diblomaasiyadeed.
Wuxuu xusay in 12-kii Janaayo 2026 Golaha Wasiirrada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya uu go’aamiyay burinta dhammaan heshiisyadii lala galay Imaaraadka Carabta, oo ay ku jiraan kuwa amniga, difaaca iyo dhaqaalaha.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale sheegay in Soomaaliya ay hawadeeda ka mamnuucday diyaaradaha milatariga iyo kuwa xamuulka ee Imaaraadka. Go’aankaas ayuu ku tilmaamay tallaabo lagu difaacayo madax-bannaanida dalka, halkii uu ka ahaan lahaa fal cadaawadeed oo lagu bartilmaameedsanayo shacabka Imaaraadka.
Hase yeeshee, Madaxweynaha ayaa sheegay in toban bilood ka dib tallaabooyinkaas aysan meesha ka bixin waxyaabihii sababay khilaafka.
Farriin toos ah oo ku socota Abu Dhabi
Khudbadda Madaxweynaha ayaa xambaarsanayd farriin diblomaasiyadeed oo laba dhinac leh: digniin ku saabsan ilaalinta madaxbannaanida Soomaaliya iyo albaab u furan dib-u-heshiisiin ku dhisan is-ixtiraam.
Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay diyaar u tahay xiriir ku salaysan sinnaan, qaddarin iyo aqoonsi buuxa oo ku aaddan midnimada dhuleed ee dalka.
Wuxuu caddeeyay in Dowladda Federaalka ay sii wadi doonto difaaca madaxbannaanideeda iyadoo adeegsanaysa waddooyinka ay oggol yihiin shuruucda dalka iyo qawaaniinta caalamiga ah.
Dhanka kale, Madaxweynaha ayaa kala saaray shacabka Imaaraadka iyo siyaasadaha dowladdooda, isagoo sheegay in tabashada Soomaaliya aysan ku wajahnayn shacabka Imaaraadka ama Soomaalida ku nool dalkaas.
Casharrada Liibiya, Yemen iyo Suudaan
Madaxweynaha ayaa khudbaddiisa ku soo hadal qaaday xaaladaha Liibiya, Yemen iyo Suudaan, isagoo ku eedeeyay Imaaraadka inuu door ku lahaa khilaafaadka iyo kala qaybsanaanta dalalkaas.
Wuxuu shacabka Soomaaliyeed uga digay in Soomaaliya ay wajahdo xaalado la mid ah kuwa dalalkaas haddii aan la xoojin midnimada siyaasadeed iyo ilaalinta hay’adaha qaranka.
Madaxweynaha ayaa sheegay in khatarta ugu weyn ee Soomaaliya aysan ahayn oo keliya faragelinta dibadda, balse ay tahay kala qaybsanaanta gudaha oo fursad siin karta quwadaha shisheeye.
Baaq ku socda Somaliland, Puntland iyo Jubbaland
Madaxweynaha ayaa farriin gaar ah u diray bulshada ku dhaqan Somaliland, Puntland iyo Jubbaland, isagoo ku adkeeyay inay yihiin qayb ka mid ah qaranka Soomaaliyeed, isla markaana khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo wada-hadal Soomaaliyeed.
Wuxuu ka digay in khilaafaadka gudaha loo adeegsado marmarsiiyo lagu raadsado faragelin dibadeed, isagoo ku baaqay in danta guud ee qaranka laga hormariyo kala aragti duwanaanshaha siyaasadeed.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale dhallinyarada ugu baaqay inay ka feejignaadaan qorshayaasha lagu kala qaybinayo bulshada, halka Ciidamada Qalabka Sida uu ku boorriyay inay sii xoojiyaan doorkooda ilaalinta amniga iyo midnimada dalka.
Midnimada gudaha oo ah saldhigga difaaca qarannimada
Farriinta ugu weyn ee khudbadda Madaxweynaha ayaa ahayd in madax-bannaanida Soomaaliya aan lagu ilaalin karin tallaabooyin diblomaasiyadeed oo keliya, balse ay u baahan tahay midnimo siyaasadeed, hay’ado qaran oo xooggan iyo shacab isku duuban.
Madaxweynaha ayaa ku celceliyay in khilaafaadka gudaha ay fursad siin karaan dhinacyo shisheeye oo doonaya inay saameyn ku yeeshaan go’aannada siyaasadeed, dhaqaale iyo amni ee dalka.
Wuxuu dib u xusuusiyay halgankii xorriyadda iyo naf-hurnimadii jiilashii hore, isagoo sheegay in dhulka, dekedaha iyo kaabayaasha istaraatiijiga ah ee Soomaaliya aysan noqon karin wax lagu beddesho dano siyaasadeed oo ku-meelgaar ah.
“Soomaaliya waa mid. Mid bay ahayd. Midna way ahaan doontaa abidkeed.”
Gunaanad: Khudbad qeexaysa xuduudaha xiriirka Soomaaliya iyo quwadaha shisheeye
Khudbadda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud waxay soo bandhigaysaa mowqif siyaasadeed oo adag oo ku saabsan halka ay ku dhammaanayaan xiriirrada iskaashiga caalamiga ah iyo halka ay ka bilaabmayso faragelinta lagu dhaawacayo awoodda dowladnimada Soomaaliya.
Waxay iftiiminaysaa saddex arrimood oo muhiim u ah mustaqbalka dalka: ilaalinta madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed, mideynta nidaamka amniga qaranka, iyo in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo hannaan Soomaaliyeed oo dastuuri ah.
Iyadoo xiriirka Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta uu wajahayo khilaaf culus, Madaxweynaha ayaa caddeeyay in Dowladda Federaalka ay diyaar u tahay xiriir ku dhisan iskaashi iyo is-ixtiraam, balse aysan aqbali doonin heshiisyo ama tallaabooyin ay u aragto inay wiiqayaan qarannimada.







